Osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności od lat czekają na systemowe wsparcie, które faktycznie poprawi jakość ich życia. Chociaż obietnice rządu dotyczące nowego świadczenia wspierającego były wielokrotnie składane, to realizacja tych zapowiedzi wciąż napotyka poważne przeszkody. Jak wygląda sytuacja na dziś i co oznacza dla osób oczekujących pomocy?

Nowe świadczenie wspierające – dużo obietnic, mało konkretów

Świadczenie wspierające miało być przełomem w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnością w Polsce. Według zapowiedzi, miało ono objąć osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności, które ze względu na stan zdrowia wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

Nowelizacja ustawy zakładała wprowadzenie:

• indywidualnej oceny potrzeb każdej osoby niepełnosprawnej,

• świadczenia dostosowanego do stopnia zależności od wsparcia innych osób,

• zwiększenia samodzielności osób z niepełnosprawnością poprzez bezpośrednie wsparcie finansowe.

Jednak w praktyce wdrażanie tych zmian napotyka poważne trudności organizacyjne i finansowe. Pierwsze decyzje administracyjne dotyczące przyznania świadczenia miały być wydawane w kwietniu 2024 roku, ale dla wielu osób będzie to realne dopiero w... 2025 roku.

Dlaczego realizacja programu się opóźnia?

Główne przyczyny opóźnień w wypłacie świadczenia wspierającego to:

• Problemy kadrowe w Wojewódzkich Zespołach ds. Orzekania o Niepełnosprawności, które odpowiadają za wydawanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia.

• Niedostosowanie systemów informatycznych, co powoduje trudności w elektronicznym zarządzaniu wnioskami i ocenami.

• Brak przepisów wykonawczych w odpowiednim czasie, co opóźnia rozpoczęcie procedur administracyjnych.

• Ogromne zainteresowanie programem, które przerosło pierwotne szacunki rządu.

Cytując ekspertów, sytuacja może skutkować tym, że osoby najbardziej potrzebujące pomocy – często w trudnej sytuacji życiowej – będą musiały poczekać jeszcze wiele miesięcy na wsparcie, które teoretycznie miało być dostępne już teraz.

Kto będzie mógł skorzystać ze świadczenia wspierającego?

Prawo do świadczenia wspierającego będą miały osoby spełniające poniższe kryteria:

• posiadające orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności,

• uzyskające odpowiedni poziom potrzeby wsparcia, oceniany według nowej skali,

• które samodzielnie lub z pomocą pełnomocnika złożą wniosek w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Nowością jest tu właśnie indywidualna ocena zapotrzebowania na wsparcie, której wynik (wyrażony w punktach) zdecyduje o wysokości przyznanego świadczenia. Im wyższy poziom potrzeby wsparcia, tym wyższe świadczenie.

Co osoby z niepełnosprawnością mogą zrobić już teraz?

Chociaż system wciąż nie działa w pełni, osoby zainteresowane świadczeniem powinny przygotować się na złożenie wniosku. Oto kilka wskazówek:

• Sprawdź ważność swojego orzeczenia – dokumenty muszą być aktualne.

• Zbierz dokumentację medyczną – może być potrzebna przy ocenie poziomu potrzeby wsparcia.

• Śledź komunikaty Wojewódzkich Zespołów – lokalne zespoły informują o terminach naboru wniosków i ewentualnych zmianach.

• Konsultuj się z organizacjami wspierającymi osoby niepełnosprawne – często oferują one bezpłatne porady prawne i pomoc w wypełnieniu wniosku.

Głos środowisk osób z niepełnosprawnościami

Środowiska reprezentujące osoby z niepełnosprawnością jednoznacznie wskazują, że konieczne jest nie tylko przyspieszenie procedur, ale też poprawienie jakości obsługi. Oczekują także większej przejrzystości zasad oraz rzeczywistego dostosowania systemu do potrzeb osób najbardziej zależnych od wsparcia.

Jak podkreśla Dorota Habich, wiceprezeska Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, nadrzędnym celem reformy miało być „uzyskanie dostępu do świadczeń dla tych, którzy najbardziej ich potrzebują, w sposób szybki i godny”. Rzeczywistość na razie odbiega od tej wizji.

Choć świadczenie wspierające zapowiadało się na długo oczekiwaną zmianę na lepsze dla osób z niepełnosprawnością, jego wdrażanie spotyka się z poważnymi problemami. Opóźnienia, brak kadr i niedoskonałości systemowe powodują, że realna pomoc wciąż pozostaje w sferze obietnic.